Sluiten

Klimaatverandering

Van smeltende ijskappen tot verwoestende bosbranden. Het gebeurt echt en het gebeurt nu! De aarde warmt op en dat heeft gevolgen voor het klimaat.

Klimaatverandering, wat is het?

Het klimaat verandert doordat de temperatuur op aarde stijgt. Dat komt doordat er steeds meer broeikasgassen zoals CO2 in de lucht komen. Fair is het bepaald niet. Vooral kleinschalige boeren worden hard getroffen.

Eerlijk voor mens & milieu

De klimaatcrisis is de grootste bedreiging voor het levensonderhoud van miljoenen kleinschalige boeren en werknemers in Azië, Afrika en Latijns-Amerika. Het betalen van eerlijke prijzen is daarom extra belangrijk, vooral als we denken aan boeren die ons voedsel of katoen verbouwen. Het heeft er alles mee te maken dat boeren op een slimme en duurzame manier kunnen werken, zelfs als het weer tegenzit door klimaatverandering. Zonder een eerlijke prijs wordt het voor boeren heel lastig om te investeren in milieuvriendelijke landbouwmethodes.

Wist je dat maar liefst 80% van al het eten dat we in de wereld eten, afkomstig is van kleinschalige boeren? Dat is best wel heel veel! Dus, als we willen dat de aarde gezond blijft voor onze kinderen en kleinkinderen, dan moeten we samenwerken met bedrijven om ervoor te zorgen dat ze eerlijk betalen en dat alles in de keten open en eerlijk verloopt. Zo kunnen boeren fatsoenlijk leven en werken én kunnen we de planeet beschermen voor toekomstige generaties.

COP

De ehh.. COP? COP staat voor Conference of Parties (Conferentie van Partijen) en wordt ook wel de klimaattop genoemd. Het is een jaarlijkse klimaatconferentie van de Verenigde Naties die wordt gehouden om te werken aan een wereldwijd actieplan om de negatieve effecten van klimaatverandering tegen te gaan. En..  dit is superhard nodig!

De aanpak van klimaatverandering vraagt om een klimaatrechtvaardige blik en insteek. Wereldleiders moeten inzien dat de gevolgen van klimaatverandering juist kleinschalige boeren en werknemers het hardst raken, terwijl zij er het minst aan bijdragen. Hen betrekken in klimaatoplossingen is daarom essentieel. En niet alleen hun stem moet echt gehoord worden, ook moeten er voldoende financiële middelen worden vrijgemaakt zodat ze op een milieuvriendelijke manier kunnen verbouwen. Dit is superbelangrijk om hen te ondersteunen in de overgang naar duurzame landbouw. Het is eigenlijk de sleutel voor het tegengaan van klimaatverandering over de hele wereld.

Fairtrade is aanwezig op COP28, om dit allemaal duidelijk te maken. Voorafgaand aan COP28 zal je hier over onze inzet kunnen lezen!

COP28 Position Paper

Wat doet Fairtrade aan klimaatverandering?

Download

Download hier de one-pager over wat Fairtrade doet op het gebied van het milieu.

Fill 1

Fairtrade & klimaat

Fill 1

wist je dit?

Fairtrade klimaatstrategie

Fairtrade heeft een klimaatstrategie ontwikkeld. Ons uitgangspunt? Dat boeren en werknemers hun capaciteiten vergroten om met milieurisico’s om te gaan en tegelijkertijd hun klimaatbestendigheid versterken.

Wanneer producenten gecertificeerd willen worden moeten ze zich houden aan de Fairtrade standaarden. In de standaarden staat waar boeren aan moeten voldoen, dit is onder andere: de bodem- en waterkwaliteit verbeteren, ongedierte beheren, het gebruik van schadelijke chemicaliën vermijden, afval beheren, de uitstoot van broeikasgassen verminderen en biodiversiteit beschermen. Hiermee verbeteren boeren hun land en ontwikkelen ze voedzame bodems om te helpen bij het bestrijden van plagen en ziekten. Het opbouwen van vaardigheden en kennis van boeren via technische ondersteuning is daarbij cruciaal. Door deel uit te maken van Fairtrade hebben boeren toegang tot training en informatie, waardoor ze leren over milieukwesties en de impact daarvan. Fairtrade stimuleert de principes van agro-ecologie om veerkrachtigere landbouwpraktijken te creëren. 

Daarnaast is Fairtrade actief betrokken en pleit voor een rechtvaardiger klimaat in de handel door wetgeving te beoordelen die tot doel heeft de negatieve impact van handelspraktijken op het milieu aan te pakken. Dit omvat ook samenwerking met handelaren en retailers om verantwoordelijk te zijn voor hun klimaatverplichtingen en milieu-due diligence. 

Fairtrade Klimaatstandaard

Fairtrade International heeft de Fairtrade Climate Standard ontwikkeld als middel om kleinschalige boeren en gemeenschappen te ondersteunen bij het produceren van Fairtrade Carbon Credits en hen te helpen toegang te krijgen tot de CO2-markt. Snap je ‘m? Wat wij eigenlijk willen zeggen is dat deze carbon credit-projecten de boer in staat stelt zich aan te passen aan klimaatverandering, en tegelijkertijd hun bijdrage te leveren aan de beperking van de CO2-uitstoot. Will je meer lezen over Fairtrade Carbon Credits? Neem dan hier ‘n kijkje.

Fairtrade Climate Academy

Klimaatverandering is een van de grootste uitdagingen voor koffieboeren. De koffieplant is extreem gevoelig voor temperatuurschommelingen. Het veranderende klimaat is een serieuze bedreiging voor de wereldwijde koffieproductie. Dat is voor boeren, die leven van de opbrengst van hun land, een harde realiteit. Zij zien hun inkomen langzaam verdampen.

’t doel van de Climate Academy

 

Om de koffieboeren beter weerbaar te maken tegen de gevolgen van klimaatverandering wordt gewerkt aan organisatieversterking, de omschakeling naar duurzame energie en natuurlijk het stimuleren van duurzame productiemethoden.

Denk hierbij bijvoorbeeld aan trainingen over financieel management, het kweken van zaden of het aanplanten van schaduwbomen om de koffieplanten tegen de hitte te beschermen. Boeren leren daarbij van experts en daarna aan elkaar via de Training of Trainers methode. Bovendien investeren ze in de Climate Academy in nieuwe inkomstenbronnen en werkgelegenheid, om zo hun afhankelijkheid van koffie te verminderen. De opgedane lessen werden allemaal vastgelegd in een Climate Academy Guide, die beschikbaar is voor andere koffiecoöperaties. Zo kunnen ook boeren elders van elkaar leren! Da’s nou fijn hè?

Climate Academy Guide

Fairtrade bananen

Een bananenplant bestaat voor maar liefst 80% uit water. Niet zo gek dus dat ‘ie veel water nodig heeft om te overleven. Daarom is er bij Fairtrade extra aandacht voor milieu, klimaatverandering en waterbeheer. Naast strenge regels is er het Productivity Improvement Programme. Wij noemen het ook wel het PIP-programma. Dit is een programma om de productiviteit en kwaliteit te verhogen en daarmee de inkomsten van bananenboeren te vergroten. Tegelijkertijd wordt er gekeken naar het ontwikkelen van milieuvriendelijke technieken om zo hun ‘footprint’ te verkleinen. Op deze manier dragen Fairtrade boeren een steentje bij voor de toekomst van onze planeet.

Goed om te weten

Structurele armoede is de grondoorzaak van ontbossing. Doordat boeren onvoldoende betaald krijgen voor hun producten, zijn zij noodgedwongen zich tot bosgebied te wenden om rond te komen, bijvoorbeeld voor het voorzien in hun voedsel- en energiebehoeften. Om duurzaam te kunnen produceren en te kunnen investeren in de toekomst is een financiële basis voor boeren daarom essentieel.  

Fairtrade gaat actief de grondoorzaak van ontbossing tegen door een minimumprijs te betalen voor Fairtrade-gecertificeerde producten met daarbovenop nog een niet-onderhandelbare premie. Deze financiële zekerheid speelt een cruciale rol bij het bevorderen van duurzame landbouwpraktijken en het behoud van bossen. 

De Fairtrade minimumprijs garandeert producenten een stabiel inkomen, wat hen in staat stelt om hun kosten te dekken en een redelijke winst te behalen, zelfs in tijden van marktvolatiliteit.  Daarnaast ontvangen Fairtrade-producenten bovenop de Fairtrade minimumprijs nog een vaste, niet-onderhandelbare premie. Deze premie wordt rechtstreeks geïnvesteerd in gemeenschapsprojecten die gericht zijn op het verbeteren van leefomstandigheden, onderwijs, gezondheidszorg en milieu-initiatieven. Boeren cooperaties beslissen zelf op een democratische manier hoe de premie besteed wordt. Door de zekerheid van zowel de Fairtrade minimumprijs en de niet-onderhandelbare premie,  hebben boeren meer financiële middelen beschikbaar om te investeren in klimaatadaptieve productiemethoden en maatregelen. Bijvoorbeeld, het opzetten van waterbeheerprojecten, het aanplanten van schaduwbomen, het verbeteren van bodemgezondheid en het implementeren van duurzame landbouwtechnieken die de impact op het milieu verminderen. 

Door een minimumprijs en premie te betalen, stimuleert Fairtrade dus niet alleen duurzamere landbouwpraktijken, maar biedt het ook producenten de nodige middelen om te investeren in klimaat adaptieve productie, wat bijdraagt aan het tegengaan van ontbossing. 

Vaak worden er bomen gekapt om grond vrij te maken voor andere doeleinden, zoals voor het verbouwen van gewassen, of het bouwen van huizen. Dit noemen we ontbossing. Het kappen van bomen is een probleem, want minder bomen betekent minder biodiversiteit, uitputting van de grondstof hout en een hele belangrijke: minder opslag van CO2, wat normaal onze lucht schoon houdt. Om klimaatverandering tegen te gaan, is het dus extra belangrijk om onze bossen te beschermen.

De Europese Unie ziet ook de ernst van ontbossing in en heeft daarom wetgeving gemaakt om ontbossing tegen te gaan, de zogenaamde EU Deforestation Regulation (EUDR). Bij de EU hebben we met onze collega’s in Brussel van de Fair Trade Advocacy Office (FTAO) duidelijk gemaakt dat boeren wel moeten worden betrokken in dit soort regels, anders zijn straks de lasten oneerlijk verdeeld. Zelf erkent Fairtrade al langer het belang van onze bossen en daarom nemen we een aantal voorwaarden op in onze standaarden die ingaan op behoud van bomen. Work in progress!

  • Ten eerste is er zeer weinig andere werkgelegenheid in landelijke gebieden, waar de meeste koffie, cacao en bananen in de wereld worden verbouwd. Het is gewoon niet mogelijk voor boeren om te stoppen met het verbouwen van een bepaald product. Mede omdat de meesten van hen onder de armoedegrens leven en geen toegang hebben tot kapitaal om te investeren.
  • Ten tweede, in het geval van cacao, hebben cacaobomen 3-5 jaar nodig om volwassen te worden. Dat betekent dat de investering van een boer in het opzetten van een boerderij over vele jaren wordt gerealiseerd. Het is een heel moeilijke beslissing om te stoppen met iets wat je al jaren doet. Al helemaal als je het van je ouders hebt meegekregen en je verder geen spaargeld hebt.
  • Ten slotte wordt de Fairtrade premie door coöperaties gebruikt bij het diversifiëren van inkomen. Dit is een belangrijk onderdeel van de oplossing. Op deze manier zijn boerengezinnen niet economisch afhankelijk van één bepaald gewas.

Fairtrade boeren zien drie belangrijke thema’s als grootste uitdagingen:

  • beperkte markten
  • klimaatverandering
  • lage prijzen